ORANGE COUNTY, California (NV) – Mười luật về quy hoạch và xây dựng được ban hành tại bảy tiểu bang trong năm 2026 có thể tạo điều kiện để Mỹ xây thêm khoảng 103,000 căn nhà mỗi năm, theo báo cáo phân tích của Trung Tâm Nhà Ở thuộc Viện Doanh Nghiệp Mỹ (AEI) được Realtor.com đăng ngày 6 Tháng Mười Một.
Gần một nửa số căn trong con số ước tính trên là nhà phụ (ADU), tức căn ở bổ sung trên cùng lô đất với nhà chính.
AEI theo dõi hàng trăm dự luật về nhà ở trên toàn quốc. Các luật được đưa vào ước tính chủ yếu cho phép xây nhà trên lô đất nhỏ hơn, xây nhiều căn trên cùng lô, nới lỏng quy định về nhà phụ, hoặc cho phép xây nhà tại những khu đất trước đây chỉ dành cho hoạt động thương mại.
California và Washington chiếm phần lớn số nhà dự kiến
Tại California, Luật AB 956 cho phép nới lỏng quy định xây nhà ADU. AEI ước tính thay đổi này có thể giúp tiểu bang xây thêm khoảng 48,000 căn nhà mỗi năm. Tại Washington, Luật SB 6026 cho phép xây nhà trên một số khu đất dành cho thương mại, có thể bổ sung khoảng 37,300 căn mỗi năm. Hai luật này chiếm hơn 80% tổng số căn mà AEI ước tính.
Idaho và Kansas cũng cho phép xây nhà trên lô đất nhỏ hơn. Theo AEI, mỗi tiểu bang có thể xây thêm khoảng 4,900 căn mỗi năm. Ước tính tại North Carolina là 3,478 căn, Virginia khoảng 1,430 căn, và Maine khoảng 1,220 căn. Một luật khác về nhà phụ tại Washington có thể giúp xây thêm khoảng 1,650 căn.
Số nhà thực tế còn tùy chi phí và nhu cầu
Ông Tobias Peter, đồng giám đốc Trung Tâm Nhà Ở thuộc AEI, lưu ý rằng con số 103,000 phản ánh khả năng xây thêm nhà theo các quy định mới. Số căn thực tế sẽ tùy vào nhu cầu thị trường, giá đất, chi phí xây dựng, tiềm năng huy động vốn và cách các địa phương thi hành luật.
Nhà giá thấp cho người mua lần đầu ngày càng ít
Theo dữ liệu Freddie Mac được Realtor.com dẫn lại, trong thập niên 1970, Mỹ xây trung bình khoảng 418,000 căn nhà khởi đầu (starter home) mỗi năm, chiếm 34% tổng số nhà xây mới. Đây là loại nhà có giá tương đối thấp, phù hợp với người mua lần đầu. Đến năm 2020, số nhà loại này chỉ còn khoảng 65,000 căn, chiếm dưới 10% số nhà xây mới.
Trong cuộc thăm dò khoảng 5,000 người năm 2026, AEI ghi nhận khoảng 83% ủng hộ luật tiểu bang cho phép xây nhà khởi đầu với giá dễ mua hơn trên các lô đất nhỏ. Khoảng 61% muốn thay căn nhà bị phá bỏ bằng hai căn nhỏ hơn thay vì xây một căn lớn và đắt tiền hơn.
Địa phương vẫn quyết định tiến độ cấp phép
Khi luật tiểu bang mở thêm cơ hội xây nhà, thành phố và quận hạt vẫn phụ trách nhiều khâu như quy hoạch, áp dụng quy chuẩn xây dựng và cấp phép. Realtor.com dẫn trường hợp New Rochelle, New York, nơi thành phố đơn giản hóa quy hoạch và rút gọn thời gian xét duyệt một số dự án xuống còn khoảng 90 ngày. Từ năm 2020, thành phố đã phê duyệt khoảng 4,500 căn nhà mới.
Các luật mới mở thêm cơ hội xây nhà trên những lô đất nhỏ, trong các khu dân cư hiện hữu, và tại một số khu thương mại. Việc đưa số nhà đó ra thị trường còn tùy vào tiến độ cấp phép và khả năng triển khai dự án. (Ng.Tr) [t.c.]
