Trausti Hjálmarsson, formaður Bændasamtakanna, segir öll rök hníga í þá átt að samtökin séu andvíg aðild að Evrópusambandinu, en formleg afstaða þeirra verður mótuð á búnaðarþingi 14. ágúst.
Ný skýrsla milliþinganefndar samtakanna var kynnt fyrr í dag þar sem fjallað er um öll þau helstu álitamál er snúa að áhrifum aðildarviðræðna og mögulegrar ESB-aðildar á íslenskan landbúnað.
Þar kemur fram að ósennilegt sé að Ísland geti fengið miklar varanlegar undanþágur frá sameiginlegri landbúnaðarstefnu sambandsins, þar sem ljóst sé að aðlögun að reglum sambandsins muni krefjast algerrar kerfisbreytingar á íslenskum landbúnaði með tilheyrandi áhrifum á alla grunnþætti hans.
Trausti telur því hugsanlegar aðildarviðræður því vera mikla hættuför fyrir íslenskan landbúnað og að mikilvægt sé að stíga varlega til jarðar komi til aðildarviðræðna að lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu í ágúst.
Ríkari styrkir á Íslandi en í ESB
Eitt það helsta sem nefnt hefur verið í tengslum við ESB-aðildarviðræður og landbúnað eru möguleikar á styrkjagreiðslum frá ESB.
Trausti bendir á að án varanlegrar undanþágu og viðbótarstuðnings sé ólíklegt að unnt verði að viðhalda núverandi stuðningsstigi til landbúnaðarins þar sem engar tryggingar séu jafnframt fyrir því að Ísland fái meiri fjármuni en núverandi stuðningur nemur, með upptöku sameiginlegu landbúnaðarstefnunnar.
Frá fundi Bændasamtakanna fyrr í dag þar sem skýrslan var kynnt.
mbl.is/Anton Brink
„Ísland er rík þjóð og það eru litlar líkur, ef nokkrar að íslenskur landbúnaður fái meira inni í ESB en við erum að njóta í dag. Það er einfaldlega eðli landbúnaðarstefnu- og kerfis sambandsins,“ segir Trausti í samtali við mbl.is.
Íslenskur landbúnaður hefur um áratugaskeið byggst á búvörusamningum milli ríkis og bænda, þar sem stuðningurinn er að mestu tengdur framleiðslu.
„Ólíkt okkar kerfi byggir stuðningskerfi ESB að mestu á stuðningi við landnýtingu og umhverfisaðgerðir fremur en framleiðslu. Það sem við höfum mestar áhyggjur af er því aftenging landbúnaðarstyrkja við raunverulega framleiðslu og við teljum afar mikilvægt sem eyríki á borð við Ísland viðhaldi framleiðslumagni fyrir innlendan markað, en það er jafnframt þjóðaröryggismál.“
Finnland ekki gott fordæmi
Í skýrslunni er þróun landbúnaðar í Finnlandi sérstaklega skoðuð, en eins og á Íslandi er þar stundaður landbúnaður norðan við 62. breiddargráðu. Finnar gengu inn í ESB árið 1995, en þá fékkst heimild til að veita finnskum bændum sérstakan stuðning vegna ýmissa náttúrulegra annmarka í finnskum landbúnaði.
Trausti segir þó ljóst að kjör þarlendra bænda hafi versnað umtalsvert eftir inngöngu, því þrátt fyrir að matvælaverð hafi lækkað um 10-11%, hafi aðlögun að sameiginlegu landbúnaðarstefnunni fylgt um 40% lækkun á framleiðendaverði og öðrum tekjum bænda.
„Evrópusambandið hefur markvisst verið að færa framleiðslu sunnar og austar í álfunni, en það er hvergi sem landbúnaður í Evrópusambandinu hefur gefið jafn mikið eftir eins og á harðbýlustu svæðum sambandsins, sem eru ekki nálægt því eins harðbýl og Ísland allt. Þessi þróun á sér stað þrátt fyrir að Svíar og Finnar hafi fengið auknar heimildir til að styðja aukalega við landbúnað norðan við 62. breiddargráðu,“ segir Trausti.
