Það er ekkert sem bendir til þess frá sjónarhóli Íslendinga að landið verði betur sett í viðræðum við Evrópusambandið núna en það var árið 2013.
Þetta er meðal þess sem kom fram í ræðu Björns Bjarnasonar, fyrrverandi ráðherra menntamála- og dómsmálaráðherra, á fundi Áfram Ísland á Hvolsvelli í kvöld. Það var þétt setið á fundinum og voru landbúnaðarmál í brennidepli.
Ekki í höndum íslenskra bænda
Hann sagðist fagna því að Bændasamtök Íslands hefðu sett af stað athugun og skýrslugerð um það hvernig umgjörð íslenskra bænda yrði ef landið gengi í Evrópusambandið. Björn segir niðurstöðuna hafa verið skýra.
„Það verður ekki í höndum íslenskra bænda, eða íslenskra yfirvalda, Alþingis, ríkisstjórnar eða annarra, að taka þær ákvarðanir sem móta starfsumhverfi bænda. Þær ákvarðanir verða teknar í Brussel,“ sagði hann.
Hann sagði það grunnþátt í störfum ESB að landbúnaður væri sameiginlegur fyrir allt svæðið. Sameiginleg landbúnaðarstefna ráði þar för rétt eins og sameiginleg stefna í sjávarútvegsmálum.
„Þannig að það verða ekki teknar ákvarðanir í Brussel með hliðsjón af íslenskum sjónarmiðum. Þar ráða aðrir hagsmunir og eins og við höfum lýst hér þá eru þeir ekki alltaf mjög glöggsýnir á það í Brussel hvað kemur bændum best.“
ESB vilji gerast stórveldi
Hann sagði markmið sambandsins frekar vera að gerast stórveldi á heimsmælikvarða og nefndi í því samhengi fríverslunarsamning ESB við Mercosur-ríkin í Suður-Ameríku sem hann segir að sé að setja bændastétt Evrópu á hausinn og skapa stórkostleg vandræði.
Þá nefndi hann þau rök fólks sem segja að nú sé kjörið tækifæri fyrir Ísland að ganga í sambandið í ljósi óvissuástands í heimsmálum, öryggismálum og öðrum málum.
„Það sem felst í þessum orðum er að Evrópusambandið sér sér hugsanlega það pólitíska tækifæri núna að þenja sig út á norðurslóðum, ná tangarhaldi á Íslandi, á Norður-Atlantshafi og nota Ísland síðan sem tálbeitu fyrir Noreg inn í sambandið,“ sagði hann.
„Er það raunverulega svo að það sé eitthvað sérstakt tækifæri fyrir Íslendinga núna til þess að semja við Evrópusambandið og ná betri samningum en lágu fyrir í ársbyrjun 2013 þegar viðræðum var hætt vegna þess að það var aldrei hægt og alveg augljóst að það næðist aldrei samkomulag um sjávarútvegs- og landbúnaðarmál?“ spurði hann.
Eins og fyrr hefur komið fram telur hann augljóst að svo sé ekki. Hann segir ekkert benda til þess að við séum betur sett eða að Evrópusambandið muni nálgast okkur á annan hátt heldur en það geri gagnvart öðrum þjóðum.
Fundurinn fór fram á Hvolfsvelli.
Ljósmynd/Aðsend
Ekki tekið sérstakt tillit til Íslands
Einnig segir hann það ekki vera rétt að hans mati að sérstakt tillit verði tekið til Íslands í viðræðum þar sem við séum stórveldi í sjávarútvegsmálum.
„Það munu aðrir hagsmunir ráða. Það ráða hagsmunir hvers ríkis fyrir sig og við heyrðum hvernig komið væri fyrir Írum og írskum landbúnaði. Sömu sögu er að segja um írskan sjávarútveg. Það er gengið á hann alveg hreint eins og Brussel-mönnum líkar best,“ sagði Björn.
„Það er ekki flókið að segja nei við þessu og stöðva það. Ef það er sagt já, þá fyrst verður það flókið því þá þarf að byrja áralöng þræta um hvernig eigi að ljúka málinu.“
Kvótinn afnumin í óþökk bænda
Einnig tók til máls á fundinum Sverrir Guðmundur Guðmundsson, kúabóndi á Núpi undir Eyjafjöllum.
Hann nefndi að hafa farið á fyrirlestur um landbúnað hjá Evrópusambandinu í Brussel eftir útskrift úr búfræði árið 2012. Á fyrirlestrinum hafi verið kynnt áform sambandsins um að afnema mjólkurkvótann með það að markmiði að sækja fram á heimsvísu með sölu á mjólkurafurðum og ná ákveðnu hagræði í landbúnaði.
„Þessum áformum var harðlega mótmælt meðal kúabænda innan Evrópusambandsins og, eins ótrúlega og það hljómar, var ekki hlustað á þá,“ sagði Sverrir en kvótinn var afnuminn árið 2015.
Sverrir Guðmundur Guðmundsson, kúabóndi á Núpi undir Eyjafjöllum.
Ljósmynd/Aðsend
„Framleiðslan jókst til muna en svo brugðust markaðsforsendur strax sama ár. Rússamarkaður hvarf á einni nóttu vegna viðskiptabanns í kjölfar stríðsbrölts og svo kom í ljós að Evrópusambandið hafði stórlega ofmetið eftirspurn Kínverja eftir mjólkurvörum.“
Hann sagði verð til bænda hafa hrunið, minni fjölskyldubú farið umvörpum á hausinn eða hætt starfsemi á meðan önnur bú stækkuðu. Mjólkurframleiðsla hafi aukist mikið á stöðum þar sem hagkvæmara er að framleiða, eins og á Írlandi og í Hollandi, en dregist saman á stöðum eins og Svíþjóð og Finnlandi.
„Einn af hverjum fimm bændum innan ESB sér fram á að hætta búskap á næstu árum. Það er engu líkara en að ESB ætli að fórna eigin fæðuöryggi á altari Mammons. Er þetta það sem við viljum? Nei. Áfram Ísland,„ sagði Sverrir að lokum.
Óvissan eykst í ESB
Hanna Valdís Guðjónsdóttir, sauðfjárbóndi á Sólvöllum, tók einnig til máls á fundinum. Hún sagði rekstrarumhverfi bænda á Íslandi geta verið erfitt og ófyrirsjáanlegt en trúir því þó að viðræður við ESB muni eingöngu auka óvissuna.
Öll þessi óvissa bliknar í samanburði við óvissuna sem ESB-aðildarviðræður myndu hafa í för með sér. Ég mun segja nei í kosningunum fyrir börnin mín, dýrin mín og landið mitt, sagði hún.
Hanna Valdís Guðjónsdóttir, sauðfjárbóndi á Sólvöllum.
Ljósmynd/Aðsend
