Í umsögn Landsbankans við fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar sem nú er í þinglegri meðferð kemur fram að samanlögð áhrif sértækra skatta og vaxtaleysi á bindiskyldu hjá Landsbankanum leiði til allt að 0,65 prósentustiga hærri útlánavaxta en ella, sem er um helmingur af álagi bankans á stýrivexti m.v. íbúðalán á 12 mánaða föstum vöxtum. Þetta jafngildi árlegum kostnaði upp á 323 þúsund krónur fyrir 50 milljóna króna íbúðalán.
„Bindiskyldan er ákvörðun Seðlabankans og það er alveg ljóst að þeir hafa, eðli málsins samkvæmt, beitt bindiskyldunni til að draga úr útlánavexti einfaldlega með því að hækka vexti. Þetta er þá bara eitt af þeirra tækjum til að hækka vexti og er hluti af peningastefnunni. Á hverjum tíma er það hlutverk Seðlabankans að beita peningastefnunni til að draga úr útlánum,“ segir Daði Már.
Hluti af þessum áhrifum eru þó þeir sértæku skattar sem þú boðar nú í fjármálaáætlun að verði hækkaðir. Væri ekki nær að létta byrðarnar á heimili landsins með því að lækka þessa sértæku skatta?
„Það er ekki gert ráð fyrir neinni hækkun fyrr en á næsta ári. En þarna þurfum við þá aftur að taka tillit til þess, vegna þess að megnið af þessari tölu sem þú nefnir hefur með kostnaðinn vegna bindiskyldunnar að gera, að það er verulegt svigrúm fyrir Seðlabankann til þess að bregðast við ef hann telur aðhaldsstigið of mikið. Það hefur verið mitt markmið og þessarar ríkisstjórnar að beita ríkinu til stuðnings aðgerðum Seðlabankans eins og kostur er. Svigrúmið þar er auðvitað ekki ótakmarkað en þarna er þrátt fyrir allt verið raunverulega að styrkja frekar þau tæki sem Seðlabankinn sjálfur er að beita,“ segir hann.
Með því að hækka þessa sértæku skatta?
„Já, það er markmið Seðlabankans að halda vöxtum háum og hann getur gert það með því að breyta stýrivöxtum en hann getur líka haft áhrif á framboð af fjármagni með því að beita tækjum eins og bindiskyldunni sem hækkar fjármagnskostnað bankanna. Það þýðir að þeir þurfa að liggja þá með einhverjar fúlgur inni í Seðlabankanum á þeim kjörum sem þar eru í boði.“
Þínar ákvarðanir eru ekki á forræði Seðlabankans og þær hafa áhrif. Væri ekki nær að í það minnsta láta það vera að hækka skattana en að auka hækkunina í ljósi þess að fyrirséð er að hún leggist að minnsta kosti að hluta á útlánavexti heimilanna í þeim þunga róðri sem fram undan er við svo hátt vaxtastig?
„Seðlabankinn er enn þá með mjög verulegt svigrúm til þess að hafa áhrif á þetta og getur gert breytingar og hefur í gegnum tíðina gert á bindiskyldu, sjái hann ástæðu til þess að lækka vexti. Hingað til hefur hann ekki séð það.“
Ert þú ekki með þessu að velta ábyrgð á áhrifum af eigin ákvörðun á Seðlabankann?
„Þú verður að átta þig á því að þegar okkar ákvarðanir eru dvergvaxnar miðað við ákvarðanir Seðlabankans, þá eru það ekki óeðlileg viðbrögð hjá mér.“
Engu að síður er fyrirséð að hækkun bankaskatts leggist að hluta til á útlánavextina, það hefur þú sjálfur sagt.
„Ef Seðlabankinn velur eða ef Seðlabankinn er í þeirri aðstöðu að geta ekki breytt þessu, þá gætu orðið einhver áhrif þar. Þau eru hins vegar alls ekki af þeirri stærðargráðu sem kemur fram í þessari umsögn. Þú áttar þig á því að bindiskyldan er miklu, miklu þyngri kvöð en þessar breytingar.“
Umsögn Landsbankans um fjármálaáætlun
„[…]samanlögð áhrif sértækra skatta og vaxtaleysis á bindiskyldu hjá Landsbankanum leiðir til allt að 0,65 prósentustiga hærri útlánsvexta en ella, á ári. Þetta jafngildir kostnaði upp á 323 þúsund krónur fyrir 50 milljóna króna íbúðalán. Kostnaðinn má setja í samhengi við að fyrir íbúðalán í Landsbankanum á föstum 12 mánaða vöxtum, er vaxtaálag umfram stýrivexti Seðlabankans frá 1,25 prósentustigum. […] Fyrir fyrirtæki sem skulda 5 milljarða króna eru 0,65 prósentustig rúmar 32 milljónir króna á ári. Slík fjárhæð nægir til að greiða fyrir um tvö stöðugildi á ári […].
