Steinar Wangen, sem norskir fjölmiðlar hafa skreytt viðurnefninu „engill dauðans“ vegna þeirrar starfsemi hans að bjóða aðstoð sína við sjálfsvíg þeirra sem eftir því leita, hefur nú verið ákærður fyrir manndráp með því að hafa myrt konu, sem óskaði eftir aðstoð hans, haustið 2024.
Ferill Wangen er orðinn langur í árum þótt brotin séu ekki mörg. Hann hlaut sinn fyrsta dóm fyrir manndráp árið 1987, fyrir tæpum fjörutíu árum, og þótt langt sé um liðið telst sá dómur hluti af heildarmyndinni af verkum „engils dauðans“ sem að eigin sögn trúir af einlægni á að þeir, sem örvæntingin hefur knúið út í horn í lífinu, eigi rétt á að binda endi á tilveru sína.
Árið 2024 hlaut Wangen átta ára dóm, þar af þrjú skilorðsbundin, fyrir samverknað við sjálfsvíg. Hann greindi þá frá því fyrir dómi að hann hefði aðstoðað eldri konu við að deyja og hafi gjörðir hans verið liður í baráttu hans fyrir því að leitt yrði í norsk lög að þeim, sem þess óska, yrði gert kleift að enda líf sitt með aðstoð kerfisins.
Notfæri sér viðkvæma
Dómendur töldu Wangen þá hafa verið sannfærðan um að hann aðhefðist í þágu málefnisins, en slógu þó varnagla: „Í augum réttarins virðist málefnið hafa verið Wangen efst í huga og hafi hann talið sig aðhafast réttlátlega. Því fylgir hins vegar hætta á að hann notfæri sér fólk í mjög viðkvæmum aðstæðum.“
Wangen og lögmaður hans, Gaute Nilsen, áfrýjuðu áfellisdóminum til lögmannsréttar en áður en málið var tekið fyrir hjá áfrýjunardómstólnum hélt Wangen til Svíþjóðar þar sem hann hugðist aðstoða konu við ferðalagið yfir móðuna miklu.
Af þessu varð ekki enda var skjólstæðingur hans ekki raunverulegur. Þar voru á ferð fréttamenn norsku sjónvarpsstöðvarinnar TV2 sem sigldu undir fölsku flaggi, létust vera konan lífsleiða, og ginntu dauðaengilinn á hótel í Strömstad þar sem hann ræddi við fréttamennina í viðtali sem birt var í heimildarþáttaröðinni Bak fasaden, Að tjaldabaki, sem TV2 gerði um hann.
Lögregla komst ekki að þessu með koddann
Wangen kæfði konuna í málinu frá 2024 með kodda og greindi fréttakonu TV2 frá hentugleikum þeirrar aðferðafræði í SMS-skeyti áður en hann gekk til fundar við hana á hótelinu í Strömstad:
„Lögreglan komst ekki að þessu með koddann. Þess vegna var ég ákærður fyrir samverknað við sjálfsvíg. Hefði hún áttað sig á koddanum hefði verið um manndrápsmál að ræða,“ skrifaði Wangen í grandleysi sínu til fréttamannsins sem í kjölfarið lokkaði sjálfsvígsaðstoðarmanninn á hótelið í Strömstad þar sem sænskir lögreglumenn biðu hans í stað örvæntingarfullrar konu í leit að hinsta úrræðinu við þjáningum mannlífsins.
Ákærði neitar sök nú, þegar ný ákæra á hendur honum hefur litið dagsins ljós, að þessu sinni fyrir að myrða konu í Trollhättan í Svíþjóð haustið 2024.
Var honum ljóst að hún var á lífi?
Norska ríkisútvarpið NRK ræddi við prófessor í réttarfari við Háskólann í Bergen í apríl í fyrra um mörk samverknaðar við sjálfsvíg og manndráp.
„Mörk samverknaðar við sjálfsvíg og manndráps markast venjulega af því hver framkvæmir lokaverknaðinn,“ segir Erling Johannes Husabø, prófessor í réttarfari við Háskólann í Bergen, þegar norska ríkisútvarpið NRK leitar eftir skýringum hans um þetta atriði sérstaklega, en Husabø ritaði á sínum tíma doktorsritgerðina Rett til sjølvvalt livsavslutning? eða Réttur til lífsloka að eigin ákvörðun? er vakti verðskuldaða athygli í fræðasamfélagi norskra lögfræðinga á sviði réttarfars, það er þeirrar greinar lögfræði er fjallar um rekstur mála fyrir dómi.
Segir prófessorinn innihald skýringar sinnar í grunninn að hafi hin látna enn verið á lífi þegar aðstoðarmaðurinn greip til koddans sé um manndráp að ræða. „Þar er þó skilyrði að honum [Wangen] hafi verið ljóst að hún var á lífi og hann þar með haft þann ásetning að kæfa hana,“ segir hann enn fremur.
Ásetningsverk felur í sér að þeim er það vinnur gangi til ætlunar að ráða fórnarlamb sitt af dögum, honum hafi verið ljóst að bani yrði sennileg afleiðing gjörða hans eða talið það hugsanlegt að fórnarlambið lifði af, en aðhafst engu að síður.
Embætti landlæknis bendir á að mikilvægt sé að þeir sem glíma við sjálfsvígshugsanir segi einhverjum frá líðan sinni, hvort sem er aðstandanda eða hafi samband við Hjálparsíma Rauða krossins 1717, eða á netspjalli 1717.is, við hjúkrunarfræðing í netspjalli á heilsuvera.is eða við ráðgjafa í síma Píeta-samtakanna s. 552-2218. Píeta-samtökin bjóða einnig upp á ráðgjöf og stuðning fyrir aðstandendur þeirra sem glíma við sjálfsvígshugsanir.
Fyrir þau sem misst hafa ástvin í sjálfsvígi bendir landlæknisembættið á stuðning í sorg hjá Sorgarmiðstöðinni í síma 551-4141 og hjá Píeta-samtökunum í síma 552-2218.
